Сонгууль-2008

Posted by: mulanka on: July 1, 2008

• In: Эгдүүцэл..
• Comment!

Ху намын байрны өмнө баахан хүмүүс жагсаж цус нь хөөрч даралт нь 220 хүрсэн залуус гартаа тааралдсанаа цагдаа, цонх, хаалга, нүдэндээ зэвүүн харагдсан болгон руугаа нүүлгэж байх юм. Сонгуулийн үр дүнг будилаантуулсан эрх баригчдыг будаа болгож эх орноо цэвэрлэх юм байх өө. Уур нь уушгинд нь багтахаа болиод намын байрны 1 давхрыг галд өргөж, нэг машин юу ч үгүй шатсан сурагтай. Аргаа барсан цагдаа нар өөрсөд рүү нь дайрсан хүмүүсийг бороохойдож амиа хамгаалж байгааг нь бүх ТВ-үүдээр харуулна. Ямар ч мөргөлдөөнөөр яай цохигддог нь цагдаа, цонх 2, хөөрхийс. Нетэд орж ирэхэд нэг залуу хаа хол байгаа эхнэртээ сонгуулийн үймээний талаар зай завсаргүй хашхичина. Энэ бол…юу ч гэмээр юм бэ дээ…иргэний дайнд хүрэх дөхсөн хүмүүсийн бухимдал юм уу даа.

За энэ ч яахав. Муланка охин 28нд шинэ юм бичнэ гэж хулхидаад 7 сарын 1 хүргэчихлээ, уучлаарай.  Үлгэр жишээ авах ёстой манай 76 ах эгч хулхидаад байхаар нь тэрийг нь үлгэрлэж дуурайх юм байх гэж бодоол… 28нд миний ажиллаж байсан нэр дэвшигч ах цалингаа тавиад, дараа нь хамт ажиллаж, сайхан танилцсан ах эгч нар шоудья гэж татаж чангасаар байгаад нет орж амжилгүй гэртээ харьчихсан юм оо. Би болон надтай хамт ажиллаж байсан манай ангийн хос 2 бид 3 угийн шоунд дургүй юм болохоороо дөнгөж эхлүүлээд л гараад ирсэн. Тэгээд бүтэн сар олигтой үг солиогүй юм чинь гээд найз залуу руугаа утасдахгүй юу. Тэгсэн чинь өнөөх чинь хамаатныхаа хэдэн залуучуудтай нийлж Counter тоглоод намайг санахтай манатай. За тэгээд уурандаа түлэгдээд ув улаан болчихсон амьтан гэртээ хариад унтаад өглөө. 29-ы өглөө амьдралдаа анх удаа сонгууль өгөх гэж байна гэж хөөрөнцөглөөд хар үүрээр сэрчихдэг байна шд. Уул нь урд шөнө нь найз залуутайгаа сэгсийтэл мессежээр муудалцаад, дараа нь сэгсийсэн үсээ налчийтал эвлэрэх гэж мессежээр сайдалцсаар байгаад 3 хүргэж унтсан аварга байхгүй юу би чинь. Мөн ч хөөрөлтэй байгаа юм шүү. Аргагүй л монгол доо,хих.

Тэгээд сонгууль өгдөг баатар болоод тамирын өмд, майк, пүүзтэй, иргэний болон сонгогчийн (аая, би сонгогч) үнэмлэхээ хармаалаад нүүрэндээ дусал ч будаг хүргэлгүй гарах гээд нэг хөлөө босгоны цаана  тавитал ээж ардаас загнаж байна. “Хэзээ монгол хүн чинь төрийнхөө сонгуульд явах гэж байж хог асгах гэж байгаам шиг гардаг юм. Наад үс зүсээ янзал, хүн шиг хувцас өмс”. Би гайхсандаа золтой л хөлөө хаалганы цаана үлдээчихсэнгүй. 

-Яагаад заавал гоёх ёстой гэж?

-Тэгэлгүй яадаг юм. Монгол хүн чинь төрөө дээдлээд аль өнгөтэй өөдтэйгөө өмсөж явдаг юм. Тэгээд ч олон түмний дунд орох гэж байж ийм юм өмсөөд байхдаа яадаг юм. Хүн амьтан юу гэх ч юм билээ…

Би үнэндээ хүн болон амьтан юу гэх тухай огтхон ч бодсонгүй. Ингээд хагас цагийн дараа нүүрээ будаад нөгөө хувцсаа өмсөөд өндөр өсгийт өшиглөөд ээжийгээ сугадаад сонгууль авах байр руу жирийв. Сонгуулийн байрны гадаа очлоо. Нээрээ л хэн хүнгүй наадамд явах гэж байгаа аятай гоёчихож. Настайчууд үйтэн хуаран дээлэн дээрээ хамаг одон тэмдгээ зүүсэн харагдана. Эрчүүд нь аль гайгүй хар лакан гутлаа нүүрээ хартал тосолж хүүхнүүд нь загварын тэмцээнд орох нь уу гэлтэй гоёжээ. Харин хүүхдүүд нэг их үзэгдсэнгүй. Ээж бид 2 сонгуулийн байр руу орвол баахан хүн очерлосон харагдана. Манайхны сонгуулийн идэвх хичнээн сайн байгааг эндээс харахад л ойлгомоор. Дөнгөж 12 болж байсан үе шүү дээ. Хүмүүсийн нэрийг байр сууцтай нь тулгаж саналын хуудас өгөх хэсэгт очер аймаар их. Харин бухамдаж уурласан хүн нэг ч харагдсангүй. Ээжийн хэлдгээр манайхан төрөө хүндэтгэж байгаа юм байлгүй. Очерлож байж орлоо, үнэмлэхээ шалгууллаа, бүртгүүллээ, саналын хуудсаа аваад, нэг ширээнд суулаа. А4 хэмжээтэй цаасан дээр баахан хүний нэрийг нам эвслээр нь ялгаад биччихэж. Би уул нь нилээн хэд хоногийн өмнөөс хэн хэнд саналаа өгөхөө шийдчихсэн байсан боловч яг цагаа тулаад баахан хүний нэр харсан чинь хэнд өгөхөө түрхэн зуур мартагнав.

Саналаа өгчихөөд ээжтэйгээ сонгууль журамтай сайхан болж байгаа тухай ярилцаад би ажиллаж байсан газартаа ажиглалт хийхээр явлаа. Очиход сүртэй юм болоогүй, нам тайван харагдана. Харин хүмүүс сонгуулийн өдрийг бараг л баярын хэмжээнд хүлээж аваад сонгуулиа өгчихөөд гэр бүл, найз нөхдөөрөө амарч зугаалахаар бөөн бөөнөөрөө явж байлаа. Арга ч үгүй дээ, нэр дэвшигчид сонгогдсондоо баярлаад тэр оройноо ууж наргиж эхэлдэг юм чинь иргэд сонгосондоо баярлаад өдөртөө зугаалах нь зөв шд.

Оройхон гэртээ очвол манай ээж ТВээ тэврэх нь холгүй сууж байна. Сонгуульд гарсан хүмүүсийн нэрийг дуулж өөрийн дүгнэлтээ өгөх юм гэнээ. Би ч өдөржин тэнээд ядарсан болохоор ороод л унтаад өглөө. Дуулахнээ 2 хоногийн дараа гарах дүн мэдээг хүлээж манай ээж үүрээр унтсан юм байх. Маргааш нь үд өнгөрөөж босвол бүх ТВ-р сонгуулийн урьдчилсан мэдээг дуулгаж, зарим нь ч өөрсдийнхөөрөө прогнозлож, утсаар хүмүүсийн саналыг дуулж байх юм. Би ч сүүлийн нэг сар гэртээ тухтай цэвэрлэгээ хийгээгүй болохоор цонхоо угааж эхэллээ. Удсан ч үгүй нэг ТВ-р МАХН-с зөвхөн хөдөөгийн тойргуудад 38 хүн сонгогджээ гэв. Би гайхсандаа дуу алдаж ээж ТВ-н өмнө хараал тавилаа. Би бүр юу бодохоо ч мэдэхээ болив. Арай л дэндүү луйварджээ…

Орой нь ээж бид 2 ахынх руу явлаа. Нэг хоосон шахуу автобусанд суутал хэн хүнгүй бүгд “Сонгууль юу болсон бэ?” гэж ярилцана. Кондуктор “МАХ намынхан бүгд луйварчид” хэмээн орилж урд байсан цагдаа, ард суусан жоохон охин бид 3с бусад нь бүгд сонгуулийн талаар ам амандаа дүгнэлт хийж эхлэв. Тэр хүмүүсийн ярилцаж байгаагаас үзвэл манай нэг кондуктор хүртэл улс төрийн мэдлэг, төр удирдах талаар Уинстон Черчиллээс дутах юм алга. Автобусанд байгсад бүгд МАХ намынхныг луйварчид, дээрэмчид гэдэгтэй санал нэгдээд байтал автобусанд нэг өвөө орж ирлээ. “МАХ намынхан чиний юуг дээрэмдчихсэн юм?” гэж тэр өвөө кондуктор руу давшиллаа. Нөгөө кондуктор ч мөнгөө авахаа мартаад өнөө өвөөтэй чи, би-дээ тулан хэрэлдэж гарав. Автобуснаас буухын алдад нэг залуу “Тэгж яривал тэр Ху намынхан чинь надад 25000 төгрөг өгсөн за” гэх нь дуулдлаа.
Сонгуулиас болж тайван явах ч аргагүй болох нь ээ гэж бодоод ээж бид 2 ахынд орвол тэдний 12той жоохон охин хаалга тайлж өгөв үү гүй юу “Яанаа нөгөө МАХ намынхан чинь зөвхөн хөдөөнөөс 38 суудал авчихсан байна шд ээ, одоо яанаа” гэсээр угтдаг байгаа…

Tags: үйл явдал